Mía là cây trồng truyền thống trên đất Vân Canh. Gần đây, nhiều giống mía mới được đưa về khảo nghiệm đều đạt năng suất khá cao 70-100 tấn mía nguyên liệu/ha. Phong trào trồng mía ở Vân Canh đã và đang phát triển trở lại. 

Đặc điểm ở Vân Canh, tiềm năng đất thổ soi nà, gò đồi nhiều thuận lợi cho việc trồng mía. Tùy từng vùng đất thích hợp, chủ động hay không chủ động về nước tưới mà nông dân lựa chọn giống mía và tác động KHKT hợp lý. Hiện nay, người trồng mía ở Vân Canh thực hiện 2 phương thức sản xuất là thâm canh cây mía trong điều kiện chủ động nguồn nước tưới và thâm canh cây mía chịu hạn không chủ động nguồn nước tưới. 

 

 Mô hình trồng mía chịu hạn K84-200 ở Vân Canh 

Từ mô hình thâm canh giống mía mới chịu hạn ROC 10 và K84-200 trên chân đất Gò Đình, không chủ động nguồn nước tưới ở Thôn Hiển Đông (xã Canh Hiển) thực hiện thành công năm 2009; đến nay mô hình này đã nhân rộng hơn 150 ha. Nông dân áp dụng KHKT như: bón lót vôi bột, cày ải đất 3 bận rồi bừa ủ. Tiếp đến rạch rãnh, bón lót 10 tấn phân chuồng 200 kg phân ka-li/ ha, phủ kín phân 1 lớp đất mỏng trước khi đặt hom giống. Trồng mía hàng cách hàng 0,6- 0,8 m. Với mô hình này, không bón thúc phân đợt 1 trong mùa nắng nóng mà chỉ bón thúc  đợt 2 (200 kg ure/ha) khi mía 40-45 ngày sau khi làm cỏ xong. Mía 80-90 ngày tuổi, tiến hành làm cỏ đợt 2, bón thúc đợt 3( 200 kg ure, 200 kg ka-li/ha). Qua thực tế sản xuất, 2 giống mía mới ROC 10 và K84-200 thích nghi chân đất thổ soi nà, có khả năng chịu hạn trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, sinh trưởng, phát triển khá, kháng sâu bệnh, năng suất đạt hơn 70 tấn mía nguyên liệu/ha, tăng 40 tấn/ha so với các giống mía khác sản xuất theo phương thức quảng canh trước đây trên cùng một chân đất.        

Không chỉ ở Canh Vinh, Canh Hiển, các giống mía chịu hạn được nhân rộng sản suất trên chân đất gò đồi ở các xã Canh Hiệp, Canh Thuận, Canh Hòa và thị trấn Vân Canh. Làng Hà Văn Trên (xã Canh Thuận), hộ anh Đinh Văn Dũng nhân giống mía chịu hạn F156 hơn 4 ha, năng suất thu hoạch đạt 70 tấn mía nguyên liệu/ha. Anh là người đi đầu trong việc ứng dụng thâm canh cây mía trên chấn đất không chủ động nguồn nước tưới, tích cực vận động bà con và thanh niên trong làng cùng làm theo. Nhờ đó diện tích mía F156 ở Hà Văn Trên đã phát triển lên 14 ha. Vụ trồng mía năm nay, anh Dũng đã cung cấp mía giống F156 cho 3 hộ trong làng trồng kịp thời vụ. 

Ở những vùng sản xuất mía chủ động nguồn nước tưới, nông dân Vân Canh ứng dụng mô hình mới trồng mía hàng đôi. Năm 2010, Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Bình Định phối hợp với Công ty cổ phần đường Bình Định xây dựng mô hình trình diễn trồng mía hàng đôi, thâm canh giống mía mới MY 55-14 đạt năng suất và hiệu quả cao ở thôn Kinh Tế (xã Canh Vinh) với tổng diện tích 4 ha. Mô hình trồng mía hàng đôi được trồng theo kỹ thuật hướng dẫn như: lượng hom giống trồng từ 12-14 tấn/ha (nếu so với phương thức trồng theo hàng đơn truyền thống chỉ 7-9 tấn/ha), hom đảm bảo trồng có từ 3-4 mắt mầm, khoảng cách trồng hàng đôi cách hàng đôi là 0,8 – 1,2 m, giữa hai hàng đơn (trong luống đôi) là 0,3- 0,4 mét. Nhóm hộ tham gia mô hình được Trung tâm khuyến nông tỉnh hổ trợ giống, vật tư, phân bón và chuyển giao kỷ thuật trồng mía thâm canh. Hộ áp dụng bón lót vôi bột, cày ải đất 2 bận rồi bừa ủ. Tiếp đến rạch rãnh, bón lót phân hữu cơ, vi sinh, xử lý thuốc chống mối, phủ kín phân 1 lớp đất mỏng trước khi đặt hom giống. Trồng mía hàng đôi theo cách: hàng cách hàng 0,9 m; trong hàng trồng 2 hàng mía cách nhau 0,4 m. Hom mía đặt chồng gối lên nhau ½ hom này lên ½ hom kia. Đặt hom đến đâu tiến hành lấp đất đến đó. Với mô hình này, bón thúc phân vi sinh 2 đợt sau khi trồng từ 1-1,5 tháng và từ 2,5-3 tháng. Khi bón thúc cho mía đều rạch hàng và bón theo hàng. Bón xong, lấp đất lại để tránh phân bị rửa trôi hoặc bị bốc hơi do nắng, kết hợp làm cỏ, chăm sóc, tưới nước. Qua thực tế sản xuất, giống mía mới MY 55-14 có khả năng thâm canh, kháng sâu bệnh, ít bị đổ ngã. Năng suất đạt hơn 90 tấn mía nguyên liệu/ ha, tăng hơn gấp đôi so với năng suất mía sản xuất theo phương thức quảng canh trước đây trên cùng một chân đất; lợi nhuận khoảng 60 triệu đồng/ha. Mô hình này đang nhân rộng ở xã Canh Vinh.

Trồng mía hàng đôi có nhiều ưu điểm: số lượng cây nhiều nên cho năng suất cao, áp dụng cơ giới để chăm sóc mía (làm cỏ, bón phân dễ dàng) nên cây to khỏe hơn, trọng lượng thân cây cao, chăm sóc mía gốc (vụ sau) dễ dàng, và phòng trừ sâu bệnh thuận lợi. Mặt khác, áp dụng kỹ thuật cải tiến theo phương pháp trồng hàng đôi còn có thể bố trí trồng xen vào giữa các hàng đôi với nhau bằng các loại cây trồng thuộc nhóm cây họ đậu( như đậu phộng, đậu nành, đậu xanh,…) nhằm mục đích tăng thu nhập cho người trồng mía từ các sản phẩm thu được từ cây trồng xen, đặc biệt là cung cấp dinh dưỡng, cải tạo đất,… Đối  với  trồng  mía  qua  quá  trình  cố định 

đạm của nốt sần trong bộ rễ cây họ đậu và thân, lá, rễ sau khi thu hoạch cây họ đậu được vùi vào đất.             

Vụ trồng mía 2010-2011, Công ty cổ phần Đường Bình Định đã đầu tư cho nông dân Vân Canh trồng mới 62 ha mía giống mới: MY55-14, R570, F156, K88-65 trên KH trồng mới 300 ha. Mức đầu tư cho mỗi ha mía trồng mới là 15 triệu đồng. Đến kỳ thu hoạch, nông dân sẽ bán sản phẩm mía nguyên liệu cho Công ty để tính khấu trừ. Để khuyến khích nông dân trồng mía, năm nay công ty hổ trợ thêm 300 ngàn đồng/ha để chi phí tưới nước cho mía trồng mới.

Việc trồng mía ở huyện Vân Canh, nông dân đã và đang có sự lựa chọn cơ cấu giống và tác động KHKT sản xuất có hiệu quả. Các mô hình trồng mía được ứng dụng nhân rộng, đem lại ngồn thu nhập đáng kể cho nông dân./.