Cát Hải là một trong những xã nằm trong vùng kinh tế khó khăn, nằm ở phía đông nam của huyện Phù Cát, có diện tích canh tác nông nghiệp là 357ha, trong đó có 213 ha đất ruộng lúa và 144ha đất màu, toàn xã có 99,5% số hộ sản xuất nông nghiệp. Trong những năm qua, nhờ thực hiện chuyển đổi cây trồng mùa vụ đã đem lại thu nhập cao trên mỗi ha canh tác, góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế của địa phương. Nhờ đó, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện và nâng cao, góp phần tích cực vào công tác xoá đói giảm nghèo ở địa phương và số hộ SXKDG hàng năm tăng từ 8-12%, là địa phương đi đầu của huyện Phù Cát trong việc xây dựng các cánh đồng chuyên canh và thâm canh có giá trị kinh tế cao trên 50 triệu đồng/ha. 

Với đặc thù là địa phương có điều kiện đất đai khô cằn, chủ yếu là đất cát bạc màu, mỗi năm chỉ sản xuất được 1 vụ chính là lúa đông xuân, dựa vào nguồn nước từ hồ Tân Thắng, các vụ còn lại đều bỏ hoang hoặc sản xuất lúa nhưng năng suất bấp bênh do không có nước tưới, vì thế đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó khăn. Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu câu trồng mùa vụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích, đồng thời nhờ có đường dây điện 220KV kéo ra các cánh đồng theo chương trình hỗ trợ xã khó khăn của chính phủ, nhân dân có điều kiện khai thác nước ngầm để bơm tưới cho diện tích sản xuất cây trồng cạn. Bên cạnh đó, các chương trình, dự án và công tác khuyến nông cũng được triển khai thực hiện thường xuyên, liên tục tạo điều kiện thuận lợi giúp nhân dân tiếp cận các tiến bộ khoa học kỹ thuật áp dụng vào thực tiễn có hiệu quả. Ngoài ra, với lợi thế có đường tỉnh lộ 639 chạy ngang qua, thuận lợi cho việc giao thương và vận chuyển hàng hoá…. Nhờ đó, nhân dân Cát Hải đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ và mở rộng diện tích sản xuất cây trồng cạn để tạo thu nhập, nâng cao mức sống cho gia đình. Có điện, nhân dân đã khoang giếng để khai thác nước ngầm tưới cho diện tích cây trồng cạn, nhờ đó hiệu suất sử dụng đất từng bước được nâng cao và diện tích sản xuất ngày càng mở rộng, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. Đến nay, diện tích gieo trồng của xã được nâng lên 924ha, cao hơn 142 ha so với năm 2005, nâng hệ số sử dụng đất lên gần 2,6 lần; toàn xã đã vận động nông dân chuyển 178 ha từ sản lúa kém hiệu quả, năng suất bấp bênh sang sản xuất các loại cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao chủ yếu là hành và đậu phụng. Trong đó, có 27 ha chuyển từ 3 vụ lúa sang 2 lúa – 1 màu, 91 ha từ 2 vụ lúa sang 1 lúa – 2 màu hoặc 1 vụ lúa – 1 vụ màu/năm và 60 ha chuyển từ sản xuất 1 vụ lúa/ năm sang sản xuất từ 3 – 4 vụ màu/năm với các công thức như: lúa đông xuân – lúa hè – đậu thu, lúa đông xuân – hành hè – hành đông, hành đông xuân – đậu hè – hành thu – hành đông và đậu đông xuân  - hành hè – hành đông.

Ông Đặng Văn Hà –Chủ tịch UBND Xã Cát Hải cho biết:

“Địa bàn xã Cát Hải chủ yếu là đất cát ven biển, nhưng nhờ điều kiện tự nhiên ưu đãi, đồng thời có điện kéo ra tận các cánh đồng để khai thác nước ngầm bơm tưới, nhờ đó đã chủ động được nguồn nước. Bên cạnh đó, đường giao thông mở ra tạo thuận lợi cho viêc giao thương mua bán hàng hoá. Nhờ đó, nhân dân đã tích cực chuyển diện tích sản xuất lúa bấp bênh và diện tích chân cao sạ sang trồng hành, đậu phụng và hạn chế thấp nhất diện tích sản xuất lúa có năng suất và hiệu quả thấp, đem lại gia trị kinh tế cao cho bà con nông dân. Từ năm 2000 đến nay, đời sống của nhân dân trên địa bàn xã có nhiều chuyển biến khởi sắc, thu nhập từ sản xuất nông nghiệp hàng năm đều đem lại hiệu quả kinh tế cao”.

Đi đôi với chuyển đổi cơ cấu cây trồng – mùa vụ, nông dân đã tích cực khai thác nước ngầm để bơm tưới, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quá trình thâm canh chăm sóc, đồng thời chọn các giống cây trồng có năng suất cao, chất lượng tốt và chống chịu được với sâu bệnh cũng như thích hợp với điều kiện đất đai ở địa phương như hương lộc 25,L14,L23 vào sản xuất…., nhờ đó năng suất cây trồng đạt khá, trong đó cây đậu phụng đạt năng suất bình quân mỗi vụ 30 tạ/ha và hành đạt năng suất bình quân 80tạ/ha. Với giá bán đậu phùng từ từ 22 - 25 nghìn đồng/kg và hành từ 18 – 20 nghìn đồng/kg; nên nhìn chung, trên diện tích chuyển đổi hiệu quả kinh tế cao hơn từ 2 đến 3 lần so với sản xuất lúa trên cùng chân đất và đạt giá trị thu nhập sau khi trừ chi phí đat trên 180 triệu đồng/ha/năm, góp phần đáng kể vào công tác XĐGN và nâng cao mức sống nhân dân.…

Tiêu biểu như anh Đỗ Văn Khoái – ở thôn Tân Thanh, trước đây thuộc diện hộ nghèo của xã. Cả gia đình chỉ có 2,5 sào đất, mỗi năm chỉ trồng được 1 vụ lúa đông xuân, các vụ còn lại năng suất luôn bấp bênh vì không chủ động được nguồn nước, vì thế thu nhập bị hạn chế, gia đình anh luôn trong cảnh túng trước hụt sau. Từ khi có đường điện kéo ra tận cánh đồng, gia đình anh đã chủ động khoang giếng khai thác nước ngầm để bươm tưới, đồng thời thuê mướn thêm đất để trồng hành và đậu phụng nâng tổng diện tích đất sản xuất của gia đình hiện nay lên hơn 4 sào. Ngoài sạ 1 vụ lúa đông xuân, anh còn trồng thêm hành, đậu phụng ở vụ hè và vụ đông. Nhờ đó, mỗi năm gia đình anh thu về hơn 40 triều đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi gần 20 triệu đồng. Từ đó, kinh tế gia đình ngày càng nâng cao và gia đình anh đã thoát được nghèo, cuộc sống dần ổn định bền vững. 

Thực hiện chuyển đổi cơ cấu câu trồng mùa vụ không những góp phần xoá đói giảm nghèo mà hộ khá, hộ giàu ngày càng tăng và đã xuất hiện ngày càng nhiều tấm gương điển hình nông dân sản xuất giỏi ngay trên chính mảnh đất cằn cỗi đầy gió và cát này. Tiêu biểu trong số đó, có anh Nguyễn Văn Cung. Với diện tích đất được địa phương giao khoáng cộng thêm đất thuê mướn và khai phá được, hiện nay gia đình anh có tổng diện tích đất sản xuất hơn 0,5ha. Với bản tính cần cù, siêng năng anh đã tích cực học hỏi các tiến bộ khoa học kỹ thuật và các mô hình sản xuất có hiệu quả ở địa phương để áp dụng vào thâm canh, chăm sóc; đồng thời đầu tư vốn để khoang giếng, kéo điện khai thác nước ngầm bươm tưới cho toàn bộ diện tích. Đất không phụ công người, mỗi năm tổng thu nhập của gia đình anh từ lúa, đậu và hành trên 100 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi gần 70 triệu đồng. Nhờ đó, anh có điều kiện xây dựng nhà cữa khang trang và lo cho các con ăn học đầy đủ.

 Có thể nói, thực hiện chuyển đổi cơ cấu câu trồng mùa vụ đã giúp nhân dân Cát Hải nâng cao thu nhập, xoá đói giảm nghèo, góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, hiện nay nông dân Cát Hải cũng đang đứng trước một khó khăn lớn là đầu ra của sản phẩm luôn bấp bênh, nhất là hành sau khi thu hoạch bị các thương lái ép giá và tiêu thụ cũng rất khó khăn. Thiết nghĩ, để người dân yên tâm sản xuất và mở rộng diện tích chuyển đổi nâng cao năng suất cây trồng thì các cấp chính quyền và các ngành chức năng cần có chính sách hỗ trợ hợp lý đối với đầu ra nông sản. Có như thế, người dân mới có điều kiện mở rộng quy mô theo hướng sản xuất hàng hoá, góp phần nâng cao thu nhập và hiệu quả kinh tế trong sản xuất./.