Đất lúa phải được coi như di sản!

Viết bởi Bộ NN&PTNT

Thứ năm, 30 Tháng 7 2009 04:11

Đất trồng lúa là tư liệu sản xuất đặc biệt quý giá, là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, do vậy phải được quản lý chặt chẽ và sử dụng một cách tiết kiệm. Không thể so sánh đất lúa với các loại đất khác.

Tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất, lấy đất trồng lúa xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị diễn ra phổ biến ở nhiều địa phương đã gây ra những hệ luỵ cho đời sống kinh tế- xã hội ở khu vực nông thôn. Bài toán giữ đất lúa hiện đang được tính toán để làm sao giảm bớt thiệt thòi cho nông dân, giữ vững an ninh lương thực quốc gia mà vẫn đảm bảo đẩy mạnh công nghiệp - dịch vụ theo xu hướng phát triển bền vững.
Từ trước đến nay, việc chuyển đổi chức năng sử dụng đất chỉ diễn ra một chiều, tức là từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, trong khi việc phục hồi theo chiều ngược lại hoàn toàn không dễ và rất ít khả thi. Vẫn biết, vì mục tiêu phát triển, không thể cứ “ôm” khư khư đất nông nghiệp, nhưng rõ ràng trong khi có nhiều sự lựa chọn khác nhau trong xu thế chuyển dịch, thì các nhà đầu tư lại nghĩ ngay tới việc thu hồi đất chuyên lúa - một tài nguyên thiên nhiên mà phải trải qua ngàn đời mới có được.
Thống kê của Bộ TN&MT cho thấy, trong 7 năm (2001-2007), tổng số đất nông nghiệp bị thu hồi, chuyển sang đất phi nông nghiệp là trên 500.000 ha, trong đó đất lúa vào khoảng 370.000 ha. Như vậy tính trung bình mỗi năm hơn 50.000 ha đất lúa bị xoá sổ, tương đương mất khoảng 400.000 – 500.000 tấn lúa. Đó là chưa kể, mỗi hecta đất nông nghiệp dành cho khu đô thị, khu công nghiệp thường kéo theo khoảng 1-2 ha đất liền kề không sử dụng được do ô nhiễm nước và khí thải. Cứ tính mỗi hec-ta đất liên quan tới 1,5-2 lao động, thì mỗi năm sẽ có hơn 900.000 lao động mất việc làm.
Đất trồng lúa là tư liệu sản xuất đặc biệt quý giá, là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, do vậy phải được quản lý chặt chẽ và sử dụng một cách tiết kiệm. Không thể so sánh đất lúa với các loại đất khác. Đất chuyên lúa là kết quả lao động sáng tạo của nông dân qua hàng ngàn năm, kéo theo đó là hệ thống hạ tầng về đường xá, cầu cống, mạng lưới tưới tiêu,... thế nhưng khi định giá thì những yếu tố này lại không được tính đếm. Không có lý gì tài nguyên đất chuyên lúa lại được tính ngang bằng với các loại đất khác ở trung du, miền núi hay những vùng không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Đây chính là căn nguyên khiến những “bờ xôi, ruộng mật” bị chuyển đổi, cắt xén một cách không thương tiếc. Rõ ràng vấn đề là ở chỗ làm thế nào để các nhà đầu tư phải “cân nhắc” trước khi quyết định lấy đất chuyên lúa?
Nếu đất chuyên lúa được định giá gấp 2, gấp 5, hay thậm chí gấp 10 lần so với các loại đất khác ở những vùng núi, vùng khó khăn thì bài toán kinh tế này sẽ khiến các nhà đầu tư phải suy tính lại. Tất nhiên, không phải giá đất quyết định tất cả. Song việc định giá đúng giá trị của đất lúa để từ đó có những quyết sách phù hợp cho người trồng lúa, địa phương giữ đất lúa là hết sức cần thiết.
Ai cũng biết, vì mục tiêu tăng trưởng, nâng cao tỷ trọng công nghiệp - dịch vụ, thành tích thu hút đầu tư, và vì nhiều lý do khác nữa, rất nhiều địa phương sẵn sàng đánh đổi đất lúa. Trước nay, việc chuyển dịch đất nông nghiệp chỉ nặng định tính, tức là địa phương A được phép chuyển dịch con số B đất nông nghiệp, song diện tích B đó muốn lấy ở đâu lại do chủ quan của mỗi địa phương. Giải bài toán phải giữ đất lúa là bao nhiêu mà vẫn đảm bảo an ninh lương thực phải dựa trên rất nhiều yếu tố song đã đến lúc phải xây dựng kế hoạch sử dụng đất lúa một cách cụ thể và chi tiết. Quy hoạch tổng thể trên toàn quốc với những phân giới rõ ràng bất khả xâm phạm với đất lúa là cực kỳ quan trọng. Xác định được vùng nào cần bảo vệ nghiêm ngặt, vùng nào có thể chuyển đổi cho cả trước mắt và lâu dài, để công khai trên thực địa để mỗi người dân đều có trách nhiệm bảo vệ đất lúa như bảo vệ di sản của quốc gia.
Bên cạnh đó cần có những chính sách đãi ngộ cho địa phương giữ đất lúa và những người trực tiếp trồng lúa. Không phải ngẫu nhiên ở Nhật Bản bỏ nông nghiệp nhưng nghề trồng lúa vẫn phát triển do Chính phủ mua gạo của nông dân với giá gấp năm lần giá thị trường thế giới. Hay như ở Pháp, có luật cấm bán đất nông nghiệp cho tư nhân. Đất lúa chỉ được bán cho Công ty quản lý đất và cơ sở nông thôn (liên doanh giữa Chính phủ và nông dân), sau đó cải tạo, chia lô phát không hoặc bán lại với giá ưu đãi cho những người cần ruộng, mà điều kiện để được mua ruộng là phải tốt nghiệp Trung cấp Nông nghiệp trở lên và việc sử dụng đất được giám sát chặt chẽ sao cho đúng mục đích.
Ở Việt Nam, dự thảo nghị định về bảo vệ đất lúa sắp tới cũng sẽ đưa vào những chế tài mạnh đối với cá nhân, tổ chức vi phạm, mức cao nhất là bị xử lý hình sự. Định giá đất cũng được tính toán trên cơ sở hợp lý hơn để nhà đầu tư “cân nhắc” khi lấy đất nông nghiệp. Phải nhận thấy rằng, bảo vệ đất lúa chính là bảo vệ sứ mạng an ninh lương thực quốc gia, ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn và hơn thế chính là bảo tồn và gìn giữ nền văn minh lúa nước - di sản văn hoá ngàn đời của người Việt với những giá trị không thể thay thế./.

Tin mới: