Khẩn trương thiết lập “hàng rào” bảo vệ vật tư nông nghiệp

Viết bởi KTNT

Thứ năm, 29 Tháng 10 2009 21:02

Nông dân khó phân biệt hàng giả, hàng kém chất lượng.
- Trở thành nạn nhân của tình trạng kinh doanh thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y kém chất lượng không chỉ do ngành chức năng chưa có biện pháp mạnh để ngăn chặn những trường hợp vi phạm, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe mà còn do chính người nông dân hám rẻ, tự chuốc hại vào mình.
Lực lượng xử lý yếu?
Do trình độ, nhận thức còn hạn chế và do thiếu thông tin nên nông dân thường mua phải hàng “rởm”, hàng kém chất lượng. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là vai trò của ngành chức năng ở đâu trong việc để xảy ra tình trạng này?
Theo đại diện Sở Nông nghiệp và PTNT Tiền Giang, sự chồng chéo trong cấp phép và quản lý mặt hàng vật tư nông nghiệp, mức xử phạt còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe đã trở thành nguyên nhân chính trong việc để hàng “rởm” lộng hành. Lợi dụng kẽ hở này, một số tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đã đưa ra thị trường một lượng lớn thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật kém chất lượng, gây thiệt hại đáng kể cho nông dân.
Ông Nguyễn Văn Hòa, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và PTNT) cho biết, Nhà nước đã có nhiều văn bản quản lý mặt hàng này, song thực tế không ai quản lý giá cả. Kinh doanh phân bón cũng như các sản phẩm hàng hoá khác phải tuân theo quy luật điều tiết của thị trường. Ví dụ, đối với mặt hàng phân bón, Bộ Nông nghiệp và PTNT được phép quy định điều kiện sản xuất phân bón, nhưng việc cấp giấy chứng nhận đăng ký sản xuất, kinh doanh lại do Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh, thành đảm nhiệm. Vì thế, nhiều cơ sở nhỏ lẻ, không đủ điều kiện để sản xuất, kinh doanh vẫn “lọt”. Ngoài ra, việc kiểm nghiệm chất lượng gặp không ít khó khăn do thiếu cơ sở xét nghiệm. Hiện, cả nước mới có 9 điểm xét nghiệm chất lượng phân bón và ít nhất 15 ngày mới có kết quả. Song, Nhà nước cần hết sức thận trọng khi mở rộng hệ thống phân tích chứng nhận chất lượng, bởi việc phân tích chất lượng đòi hỏi phải có các phòng thí nghiệm đảm bảo, đội ngũ cán bộ đầy đủ kinh nghiệm, được đào tạo bài bản thì kết quả mới nhanh chóng, chính xác và công bằng.
Một vấn đề khác cũng rất đáng quan tâm, đó là ngoài quy định xử phạt chưa đủ sức răn đe thì những bất cập trong việc kiểm tra xử lý, nhất là nguồn nhân lực phục vụ cho công tác thanh, kiểm tra vẫn còn hạn chế. Đơn cử, lực lượng thanh tra của ngành nông nghiệp tỉnh Bạc Liêu chỉ có 10 người, nhưng phải đảm nhiệm hàng loạt công việc: kiểm tra phương tiện đánh bắt khai thác thuỷ sản, chất lượng con giống, tôm nguyên liệu, phân bón, thức ăn, thuốc thú y...
Bà Nguyễn Thị Hoa, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật TP. Hà Nội bức xúc: “Chi cục chỉ có 5 thanh tra viên và 5 thanh tra bán chuyên trách, trong khi có đến 329 cửa hàng vật tư nông nghiệp thuộc địa bàn Hà Nội cũ, 700 - 800 cửa hàng sau khi Hà Nội mở rộng nên dù đã rất cố gắng chúng tôi cũng không thể quản lý nổi”. Cũng theo bà Hoa, một sự bất cập nữa trong công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp là chưa có sự tham gia của chính quyền địa phương.
Bên cạnh đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động vật tư nông nghiệp quá bất cập, chồng chéo cũng là một nguyên nhân dẫn đến tình trạng bát nháo trên thị trường vật tư nông nghiệp hiện nay.
Đại lý vừa bán vừa tư vấn
Có dịp “mục sở thị” các đại lý kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, phân bón..., nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi đa số sản phẩm đều có xuất xứ từ Trung Quốc nhưng lại không có hướng dẫn tiếng Việt. Hiện có tới 30 – 70% sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật được bày bán trên thị trường là hàng “made in China”. Một chuyên gia trong lĩnh vực thuốc bảo vệ thực vật tiết lộ, thuốc Trung Quốc chia làm 2 dạng, một là thuốc chính hãng của các công ty lớn có nhà máy tại Trung Quốc; hai là các loại thuốc giả, thuốc nhái từ các cơ sở nhỏ lẻ được nhập khẩu vào Việt Nam qua đường tiểu ngạch. Do giá rẻ nên dễ dàng chiếm lĩnh thị trường. Một vấn đề cũng rất đáng quan tâm là trên 60% quyết định mua hàng của nông dân là theo tư vấn của đại lý.
Anh Nguyễn Thế Hiền, chủ cửa hàng kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật ở Bắc Ninh cho biết: “Một số doanh nghiệp còn khoán trắng cho các công ty nước ngoài. Họ gửi mẫu chai, lọ, nhãn, mác... của mình ra nước ngoài cho đối tác đóng chai rồi nhập về. Đa số người bán hàng không có chứng chỉ hành nghề, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và “học vẹt” từ mấy chiêu thức quảng cáo của nhân viên tiếp thị”.
Ông Nguyễn Văn Đùm ở thị trấn Đất Đỏ, huyện Đất Đỏ (Bà Rịa - Vũng Tàu) cho biết: “Chúng tôi thường tìm đến các đại lý mua thuốc bảo vệ thực vật để nhờ người bán hàng hướng dẫn. Nếu thấy không hiệu quả lại tới mua loại khác”.
Trên địa bàn tỉnh Hưng Yên hiện có 1 doanh nghiệp sản xuất phân bón, 2 doanh nghiệp kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật và trên 400 cửa hàng kinh doanh mặt hàng này. Trong đó, nhiều cửa hàng nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện, địa điểm kinh doanh theo đúng quy định. Ngoài ra, còn có nhiều cửa hàng bán theo mùa vụ, không đăng ký kinh doanh, thậm chí bán hàng rong trong chợ, bán lẫn với hàng hoá khác.
Trong danh mục phân bón, thuốc bảo vệ thực vật được phép sản xuất, kinh doanh có trên 2.000 tên sản phẩm của nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh trong cả nước, việc thống kê danh mục các sản phẩm chưa kịp thời, vì vậy quá trình kiểm tra gặp khó khăn khi tra cứu tên sản phẩm.
Khi bị phát hiện kinh doanh hàng giả, một số chủ cửa hàng sẵn sàng nộp phạt, bởi mức phạt không bõ bèn gì so với lợi nhuận thu được từ việc kinh doanh bất chính.
Nông dân hám... rẻ
Nếu chỉ đổ lỗi cho khách quan sẽ là không công bằng. Thực tế, nhiều nông dân vì ham rẻ, hạn chế trong nhận thức và thiếu thông tin mà lâm vào cảnh “tự mình hại mình”.
Bà Nguyễn Thị Hiên ở thôn Phúc Thọ, xã Liên Hà (Lâm Hà - Lâm Đồng) cho biết, vì không có điều kiện nên gia đình bà đã mua 3 tấn phân bón nhãn hiệu Bình Nguyên theo hình thức tín chấp. Tuy nhiên, mới bón được 2 tấn thì vườn càphê bị héo rũ. Bà Hiên than: “Được bán chịu với lãi suất 1,5%/tháng, đương nhiên nông dân chúng tôi sẽ mua rồi. Mỗi hécta cũng tiết kiệm được hàng đống tiền, thế nhưng của rẻ là của ôi”.
Trong mấy ngày qua, tại thị trấn Ba Chúc (Tri Tôn – An Giang), xuất hiện nhiều xe đẩy, xe mô tô bán dạo thuốc bảo vệ thực vật với giá rẻ. Ông Lê Văn Năm (ở khu vực chợ Ba Chúc) nói: “Những người bán mặc áo có in tên mấy công ty thuốc trừ sâu, tự giới thiệu là người của công ty gì đó ở TP. Hồ Chí Minh xuống bán thuốc sâu với giá ưu đãi, lại có tặng quà. Họ còn cho thử thuốc với sâu, vừa bỏ thuốc vào là sâu chết liền nên chúng tôi mới mua vài bịch về xài”. Nhưng thực tế bệnh chẳng trừ được mà chỉ thấy lúa, hoa màu bị sâu hại nặng hơn.
Ông Hồ Minh Chính ở xã Vĩnh Hậu A (Hòa Bình–Bạc Liêu) nghe lời bạn mua thức ăn tôm trôi nổi về sử dụng, tôm nuôi hoài không chịu lớn. Ông than thở: “Biết vậy tôi mua thức ăn của các hãng có tên tuổi. Ham rẻ báo hại tôm không lớn”.
Sản xuất, kinh doanh phân bón giả có thể bị phạt 500 triệu đồng
Trước tình trạng vi phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh phân bón ngày càng gia tăng, để có một chế tài đủ mạnh, góp phần đưa thị trường phân bón đi vào hoạt động ổn định, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã xây dựng Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh phân bón.
Dự thảo Nghị định gồm 4 chương và 34 điều, quy định về những nội dung xử phạt, đối tượng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh phân bón. Theo dự thảo, sẽ phạt tiền 50 - 100 triệu đồng đối với việc sản xuất phân bón giả có giá trị lô hàng 20 triệu đồng; Phạt tiền 4 - 5 lần giá trị lô hàng đối với doanh nghiệp, cá nhân sản xuất phân bón giả có giá trị lô hàng trên 20 triệu đồng và mức phạt cao nhất có thể lên đến 500 triệu đồng.
Nhiều ý kiến cho rằng, để quản lý chặt chẽ vấn đề này, không chỉ ở khâu xử phạt mà phải xiết chặt ngay từ khâu quản lý, cấp phép các cơ sở kinh doanh. Hiện nay, khâu cấp phép cho các cơ sở sản xuất phân bón còn quá lỏng lẻo, dẫn đến sản xuất tràn lan khó kiểm soát.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến đóng góp cho rằng, Điều 14 quy định về xử phạt người sử dụng phân bón giả, kém chất lượng là không nên bởi bản thân người nông dân cũng là nạn nhân của tình trạng phân bón giaó, nên tuyên truyền và hướng dẫn rộng rãi hơn cho bà con nông dân hiểu được và sử dụng phân bón có hiệu quả.

Tin mới: