Ngân hàng Nhà nước vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định về chính sách tín dụng ngân hàng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Với nhiều điểm mới, Nghị định sẽ có tác động to lớn tới đời sống kinh tế - xã hội ở khu vực nông nghiệp, nông thôn.Hiện một số ngân hàng đã bắt đầu triển khai các hình thức tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn.

“Khát" vốn trầm trọng"

Theo các chuyên gia kinh tế, vốn tín dụng đầu tư cho khu vực nông nghiệp, nông thôn chiếm tỷ trọng rất thấp trong tổng vốn tín dụng đầu tư cho nền kinh tế, đó là chưa kể sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền. Đề án phát triển “tam nông” của Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT (Agribank) cho thấy, vốn đầu tư của các tổ chức tín dụng vào khu vực này vừa thấp lại manh mún, phân tán, lãi suất cho vay chưa tương xứng với lợi nhuận và thu nhập trong nông nghiệp. Tính đến 31/12/2008, dư nợ cho vay khu vực nông nghiệp, nông thôn là 248.000 tỷ đồng, tăng 15,1% so với năm 2007 nhưng chỉ chiếm 20% tổng dư nợ cho vay nền kinh tế.
TS. Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn (Ipsard) cho rằng, vốn tự có của nông dân chủ yếu là sức lao động và các tài sản giản đơn của gia đình còn vốn tự có bằng tiền để cùng hợp vốn với vốn tín dụng ngân hàng chiếm tỷ trọng thấp, thậm chí nhiều nơi không có. Từ năm 2002 trở lại đây, mức tích lũy trung bình của người dân nông thôn chỉ từ 800.000 - 1.000.000 đồng/năm. Do vậy, việc nông dân sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư rất hiếm, ngoại trừ các trang trại trồng trọt, chăn nuôi có quy mô lớn. Phần đông nông dân chỉ lấy công làm lãi như một cách tự trả công lao cho mình chứ hiếm khi nghĩ tới lợi nhuận và tái đầu tư. Tình trạng nông dân thường mua nợ vật tư nông nghiệp của các đại lý quen mặc cho giá cao hơn thị trường diễn ra phổ biến. Và đặc biệt, trước mỗi vụ, họ thường phải vay 40% vốn từ các quỹ tín dụng để phục vụ sản xuất. Do đó, nhu cầu được vay, cung ứng vốn trước khi vào vụ sản xuất hết sức bức thiết.

Tập trung vốn cho "tam nông"

Trước thực tế này, Ngân hàng Nhà nước đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định về chính sách tín dụng ngân hàng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Theo đó, tổ chức tín dụng được xem xét cho khách hàng vay trên cơ sở có bảo đảm hoặc không có bảo đảm bằng tài sản. Mức cho vay tối đa không có bảo đảm bằng tài sản lên đến 50 triệu đồng đối với các hộ sản xuất nông, lâm, ngư, diêm nghiệp; cho vay tối đa đến 200 triệu đồng với các hộ sản xuất ngành nghề, dịch vụ ở nông thôn; cho vay tối đa đến 500 triệu đồng với các chủ trang trại, hợp tác xã.
Năm 2010, Agribank đã dành 10.000 tỷ đồng để đầu tư cho vay phục vụ nông nghiệp, nông thôn. Dự kiến hết quý I/2010, Agribank sẽ tiếp tục bổ sung 3.200 tỷ đồng để đầu tư cho vay các nhu cầu thu mua lương thực, cá tra, ba sa, cà phê xuất khẩu. Đồng thời, Hội đồng quản trị Agribank cũng đã phê duyệt Đề án mở rộng và nâng cao hiệu quả đầu tư vốn cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.
Ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Thương mại cổ phần Liên Việt (LienVietBank) khẳng định: “Chính nông dân mới là ân nhân của một số ngân hàng do lợi nhuận ở khu vực này mang lại lớn”. Nhận thức rõ được điều này, LienVietBank sẽ tham gia làm cầu nối chuyển tải nguồn vốn từ thành thị về nông thôn, đồng thời qua đó gắn kết với các nhà: Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, nông dân, tạo ra quy trình sản xuất, tiêu thụ, cho vay, thu nợ khép kín. Trong mô hình mới này, ngân hàng đóng vai trò trung gian, cho vay thu nợ khép kín theo kiểu cho vay tay phải, thu nợ tay trái, làm tốt công tác thanh toán công nợ giữa các nhà. Đồng thời, ngân hàng sẽ triển khai các chính sách, chương trình hỗ trợ của Nhà nước thông qua việc thực hiện đồng bộ 2 giải pháp: Hỗ trợ vốn gián tiếp và trực tiếp đối với nhà nông. Trước mắt, mô hình này sẽ được thí điểm ở Đồng bằng sông Cửu Long mà cụ thể là các xã, huyện miền Tây thông qua việc kết hợp với các ngành chức năng và chính quyền địa phương tổ chức trình diễn sản xuất nông nghiệp. “Chúng tôi xác định, khu vực nông nghiệp, nông thôn là nơi sản xuất hàng hóa đầy tiềm năng, là thị trường tín dụng phong phú, hiệu quả. Dự kiến tổng mức cho vay của chương trình từ năm 2010 - 2013 vào khoảng 3.000 - 5.000 tỷ đồng; đối tượng cho vay là nông dân và các doanh nghiệp liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp, thủy sản. Ngay trong năm nay, LienVietBank đã có đề án báo cáo Ngân hàng Nhà nước cho nông dân vay với số vốn lên tới 1.200 tỷ đồng”, ông Hưởng nói.
Như vậy, tới đây nông nghiệp, nông dân, nông thôn không chỉ nhận được sự đầu tư của Đảng và Nhà nước mà còn nhận được sự trợ lực của các tổ chức tín dụng. Đây chính là tín hiệu vui cho “tam nông”.
Nghị định về tín dụng nông nghiệp hướng tới hai mục tiêu chính: Tạo cơ chế phù hợp để các TCTD chuyển vốn nhiều hơn về cho vay trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn theo cơ chế cho vay thương mại với lãi suất phù hợp; có chính sách để khách hàng dễ dàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng, thông qua việc đơn giản hoá thủ tục, giảm bớt những điều kiện kém lợi thế cho khách hàng và có chính sách hỗ trợ nông dân khi gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng./.